કોટન એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયાના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ અતુલ ગણાત્રાએ સીએનબીસી આવાઝને આપેલા એક્સક્લુઝિવ ઈન્ટરવ્યુમાં સરકારના રૂ. 1718.56 કરોડના ભંડોળ અને કપાસ ક્ષેત્રની સ્થિતિ વિશે વિગતવાર વાત કરી હતી.
સરકારે 1718.56 કરોડ રૂપિયાના MSP ફંડિંગને મંજૂરી આપી છે. વર્ષ 2023-24માં MSP પ્રાપ્તિ દરમિયાન કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (CCI) દ્વારા થયેલા નુકસાનની ભરપાઈ કરવા માટે આ ભંડોળ બહાર પાડવામાં આવ્યું છે. જો કે, સરકાર તેને નુકસાન તરીકે નહીં, પરંતુ ખેડૂતોને આપવામાં આવતી મદદ અથવા સબસિડી તરીકે જોવે છે.
ભારતમાં લગભગ 60 લાખ ખેડૂતો કપાસની ખેતી કરે છે અને મોટાભાગના ખેડૂતોને MSPનો સીધો લાભ મળે છે. MSP સિસ્ટમથી માત્ર ખેડૂતોને જ ફાયદો થતો નથી, પરંતુ કાપડ ઉદ્યોગને પણ CCI દ્વારા નીચા ભાવે કપાસ આપીને ફાયદો થાય છે.
CCI પાસે પર્યાપ્ત સ્ટોક રાખવાથી ઉદ્યોગને સુરક્ષા મળે છે. આ વર્ષે CCIએ MSP પર અંદાજે 1.05 કરોડ ગાંસડી કપાસની ખરીદી કરી છે, જેણે કાપડ ઉદ્યોગને સ્થિરતા પ્રદાન કરી છે. કુલ આવકોમાંથી આશરે 1.05 કરોડ ગાંસડીની ખરીદીને કારણે, ખેડૂતોને સમગ્ર સિઝનમાં રૂ. 8100 ની MSPની આસપાસ ભાવ મળ્યો હતો, જ્યારે મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાત જેવા રાજ્યોમાં, કિંમતો MSP કરતાં પણ રૂ. 8500-8600 સુધી પહોંચી હતી.
MSP ખરીદી બજારની સ્થિરતા જાળવી રાખે છે, જેનાથી ખેડૂતોને ફાયદો થાય છે. તે જ સમયે, જ્યારે CCI નીચા ભાવે કપાસનું વેચાણ કરે છે, ત્યારે ઉદ્યોગને સ્પર્ધાત્મક લાભ મળે છે, જે નિકાસ અને ઉત્પાદન પ્રવૃત્તિઓમાં સુધારો કરે છે. આ એક સકારાત્મક પગલું છે અને સરકારે તેને ચાલુ રાખવું જોઈએ. આની બીજી અસર એ છે કે ખેડૂતોમાં સંતોષ વધ્યો છે, જેના કારણે આવતા વર્ષે 15-20% વધુ કપાસનું વાવેતર થવાની સંભાવના છે.
હાલમાં માંગ મજબૂત છે. સ્પિનિંગ મિલોને યાર્ન પર 20-25 રૂપિયા પ્રતિ કિલોના સારા માર્જિન મળી રહ્યા છે. ચીનમાંથી પણ યાર્નની સારી એવી માંગ આવી રહી છે અને એપ્રિલ-મેના એડવાન્સ ઓર્ડર બુક થઈ ગયા છે. આ કારણે મિલ્સની સ્થિતિ હાલમાં નફાકારક છે.
સ્ટોકની વાત કરીએ તો દેશમાં પર્યાપ્ત ઉપલબ્ધતા છે. CCI પાસે કપાસની લગભગ 1 કરોડ ગાંસડીનો સ્ટોક છે, જ્યારે જીનર્સ અને સ્પિનિંગ મિલોમાં પણ લગભગ 3 મહિનાનો સ્ટોક છે. એક તરફ, કપાસના ભાવ પ્રમાણમાં ઓછા છે અને બીજી તરફ, યાર્નના ભાવ ઊંચા છે, જે સ્પિનિંગ મિલોને અનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ બનાવે છે. તેમજ મિલો સતત કપાસની ખરીદી કરી રહી છે.
સૂચન:
CCIને આ નુકસાન આખરે કરદાતાઓના નાણાંથી ભરપાઈ કરવામાં આવે છે. તેથી, આ કપાસને પ્રાધાન્યરૂપે ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગ માટે અનામત રાખવામાં આવે અને આંતરરાષ્ટ્રીય વેપારીઓને વેચવામાં ન આવે તે જરૂરી છે. જો આ સંસાધનનો સ્થાનિક ઉદ્યોગમાં ઉપયોગ કરવામાં આવે તો તે ખેડૂતો અને ઉદ્યોગ બંનેને લાંબા ગાળાના લાભ પ્રદાન કરશે.
