૫ રાજ્યોમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ; ૬.૧૧ લાખ હેક્ટર પાક વિસ્તાર પ્રભાવિત; રવી સિઝન માટે ઓછા પાણીની જરૂરિયાતવાળા પાકો પર ધ્યાન
નવી દિલ્હી: અપૂરતા ચોમાસા અને પ્રતિકૂળ હવામાનને કારણે અનેક રાજ્યોના કૃષિ ક્ષેત્ર પર અસર પડી છે. કેન્દ્રીય કૃષિ મંત્રી શિવરાજ સિંહ ચૌહાણના જણાવ્યા અનુસાર, કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, આંધ્રપ્રદેશના કેટલાક ભાગો, તેલંગાણા અને રાજસ્થાનમાં દુષ્કાળની સ્થિતિ જાહેર કરવામાં આવી છે. દરમિયાન, પ્રાથમિક અહેવાલો સૂચવે છે કે કર્ણાટક, મહારાષ્ટ્ર, તમિલનાડુ, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ, રાજસ્થાન અને ગુજરાતમાં ભારે વરસાદ, પૂર અથવા દુષ્કાળને કારણે અંદાજે ૬.૧૧ લાખ હેક્ટર પાક વિસ્તાર પ્રભાવિત થયો છે. હાલમાં નુકસાનનું વિગતવાર વૈજ્ઞાનિક મૂલ્યાંકન ચાલી રહ્યું છે.
ચોમાસાની સિઝનના અંત સુધીમાં, દેશભરમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં લગભગ ૧૨.૩% ઓછો નોંધાયો હતો. પરિણામે, ખરીફ પાકોના કુલ વાવેતર વિસ્તારમાં લગભગ ૧%નો ઘટાડો થયો છે. ડાંગરના વાવેતર વિસ્તારમાં ૧૬.૩૨ લાખ હેક્ટરનો ઘટાડો થયો છે, જ્યારે મકાઈ, સોયાબીન અને કપાસના વાવેતર વિસ્તારમાં પણ ઘટાડો નોંધાયો છે. તેની સામે, અડદ, તુવેર, બાજરી, જુવાર, તલ અને સૂર્યમુખી જેવા પાકોના વાવેતર વિસ્તારમાં વધારો થયો છે.
રવી સિઝન માટે, ઓછા પાણીની જરૂરિયાત ધરાવતા અને સ્થાનિક જમીન તથા હવામાનને અનુકૂળ હોય તેવા ટૂંકા ગાળાના પાકોને પ્રોત્સાહન આપવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવામાં આવશે. કેન્દ્ર સરકાર યોગ્ય બિયારણ અને પાકની જાતોની ઓળખ કરવામાં રાજ્યોને મદદ કરશે. દુષ્કાળની સ્થિતિનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે ૩ ઓક્ટોબરે કર્ણાટકની મુલાકાત લેવાનું કેન્દ્રીય ટીમનું આયોજન છે, જ્યારે મહારાષ્ટ્રે પણ કેન્દ્રીય મૂલ્યાંકન ટીમની માંગણી કરી છે.
સરકારે ૨૦૨૬-૨૭ માટે કુલ ૩૭૩.૯૩ મિલિયન ટન અનાજ ઉત્પાદનનું લક્ષ્યાંક નિર્ધારિત કર્યું છે. ૨૦૨૫-૨૬માં ઉત્પાદન ૩૭૬.૫૬ મિલિયન ટન હતું. આગામી રવી સિઝન માટે અનાજ ઉત્પાદનનું લક્ષ્યાંક ૧૭૭.૭૨ મિલિયન ટન નક્કી કરવામાં આવ્યું છે.
રવી સિઝન માટે ખાતરની જરૂરિયાત અંદાજે ૩૮૦ લાખ મેટ્રિક ટન હોવાનો અંદાજ છે. હાલમાં દેશમાં ૧૬૩ લાખ મેટ્રિક ટનથી વધુ ખાતરનો જથ્થો ઉપલબ્ધ છે. ખાતરના સંતુલિત ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવા માટે, સરકારે ૨૨ ઓક્ટોબરથી ૩૦ નવેમ્બર દરમિયાન ‘ખેત બચાઓ અભિયાન’ ચલાવવાની જાહેરાત કરી છે. એક પાયલોટ પ્રોજેક્ટમાં એવું જોવા મળ્યું હતું કે ખાતરના સંતુલિત ઉપયોગથી તેના વપરાશમાં ૨૭% ઘટાડો થયો અને ₹૧,૪૦૦ કરોડથી વધુની બચત થઈ.
વધુ વાંચો :- વૈશ્વિક ભાવ ઘટતાં કપાસ બજાર દબાણમાં
