અલ નીનોની અસર: દેશના ૫૩% ભાગમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ; ખરીફ અને રવિ પાકના વાવેતર અંગે ચિંતા
નૈઋત્યના ચોમાસાના અંતિમ તબક્કામાં વરસાદની અછતને કારણે દેશના મોટા ભાગોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. 'ઈન્ડિયા ડ્રોટ મોનિટર' (India Drought Monitor) અનુસાર, દેશના કુલ ભૂ-ભાગના લગભગ ૫૩.૨% હિસ્સા પર કોઈને કોઈ સ્તરના દુષ્કાળની અસર જોવા મળી રહી છે; એક અઠવાડિયા પહેલા આ આંકડો લગભગ ૪૬% હતો. વરસાદની અછતને કારણે ખેતરમાં ઊભા ખરીફ પાક પર દબાણ વધ્યું છે, સાથે જ આગામી રવિ પાકના વાવેતર માટે જમીનમાં પૂરતા ભેજ અંગે પણ ચિંતાઓ વધી રહી છે.
આઈઆઈટી (IIT) ગાંધીનગરની 'વોટર એન્ડ ક્લાઈમેટ લેબ'ના ૯ સપ્ટેમ્બર સુધીના મૂલ્યાંકન મુજબ, દેશનો ૩૩.૪% હિસ્સો મધ્યમ કે તેથી વધુ ગંભીર દુષ્કાળનો સામનો કરી રહ્યો છે, ૧૫.૪% હિસ્સામાં ગંભીર કે તેથી વધુ ખરાબ દુષ્કાળ છે અને ૩.૮% હિસ્સો અત્યંત ગંભીર દુષ્કાળની સ્થિતિમાં છે. લગભગ ૦.૧% વિસ્તાર 'અસાધારણ દુષ્કાળ'ની ઝપેટમાં છે.
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD)ના આંકડા દર્શાવે છે કે મંગળવાર સુધીમાં, નિરીક્ષણ હેઠળના ૭૩૪ જિલ્લાઓમાંથી ૪૧% જિલ્લાઓમાં સામાન્ય કરતાં ઓછો વરસાદ નોંધાયો હતો, જ્યારે ૬% જિલ્લાઓમાં વરસાદની ભારે અછત જોવા મળી હતી. એકંદરે, આ ચોમાસાની ઋતુ દરમિયાન દેશભરમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં લગભગ ૧૫% ઓછો રહ્યો છે.
કૃષિ ક્ષેત્રની વાત કરીએ તો, મહારાષ્ટ્ર સૌથી વધુ અસરગ્રસ્ત રાજ્યોમાંનું એક છે, જ્યાં રાજ્યના ૮૫.૨% વિસ્તારમાં કોઈને કોઈ સ્તરનો દુષ્કાળ હોવાનું નોંધાયું છે. રાજ્યના ૨૫.૯૩% વિસ્તારમાં ગંભીર દુષ્કાળ અને ૧૭.૨૦% વિસ્તારમાં અસાધારણ દુષ્કાળની સ્થિતિ નોંધાઈ છે. આ ઉપરાંત, છત્તીસગઢનો ૧૧.૯૧%, મધ્ય પ્રદેશનો ૫.૨૨% અને ઉત્તર પ્રદેશનો ૪.૯૨% વિસ્તાર ગંભીર અથવા અસાધારણ દુષ્કાળની શ્રેણીમાં આવે છે.
વરસાદની અછતને કારણે અરહર (તુવેર), અડદ અને સોયાબીન જેવા ખરીફ પાકના ઉત્પાદન અંગે ચિંતા ઊભી થઈ છે. મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા અને કર્ણાટકના કેટલાક ભાગોમાં દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ ખેડૂતો માટે પડકારરૂપ બની છે. જમીનમાં ભેજનો અભાવ રવિ પાકના વાવેતર અને તેના પ્રારંભિક વિકાસના તબક્કા પર પ્રતિકૂળ અસર કરી શકે છે.
વધુ વાંચો :- યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો 6 પૈસા ઘટીને ₹95.95 પર બંધ થયો
