ખાનદેશ પ્રદેશમાં આ વર્ષે કપાસના ઉત્પાદનમાં લગભગ 40 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે કપાસની સિઝન સમય પહેલા પુરી થઈ રહી હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. સામાન્ય રીતે એપ્રિલથી મે સુધી ચાલતી કપાસની સિઝન આ વખતે માર્ચની શરૂઆતમાં બંધ થઈ ગઈ છે. જોકે કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (CCI) એ ખરીદીની સમયમર્યાદા 15 માર્ચ સુધી લંબાવી છે, પરંતુ મંડીઓમાં કપાસનું આગમન લગભગ બંધ થઈ ગયું છે.
રાજ્યના ખાનદેશ, વિદર્ભ અને મરાઠવાડા પ્રદેશોમાં કપાસની ખેતી મોટા પાયે થાય છે, જેને ખેડૂતો 'સફેદ સોનું' માને છે. આ વખતે પ્રતિકૂળ હવામાન અને ભારે વરસાદને કારણે ઉત્પાદન પર મોટી અસર થઈ છે.
બજાર ભાવમાં ઘટાડો
છેલ્લા બે સપ્તાહમાં જલગાંવ અને ખાનદેશના ખાનગી બજારોમાં કપાસના ભાવમાં પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ. 300 થી રૂ. 400નો ઘટાડો થયો છે. હાલ બજારમાં કપાસનો ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ રૂ.6500 થી રૂ.7000ની વચ્ચે છે. ઘણા ખેડૂતોએ સારા ભાવની આશાએ કપાસ ઘરે રાખ્યો હતો, પરંતુ ભાવ ઘટવાથી તેઓને નિરાશાનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે. ઓછા ભાવને કારણે ઘણા ખેડૂતો તેમની ઉપજ બજારમાં લાવવાનું ટાળી રહ્યા છે, જેના કારણે ખાનગી જીનીંગ અને પ્રેસિંગ ફેક્ટરીઓ પણ લગભગ બંધ થઈ ગઈ છે.
ખેડૂતો પાસે મોટી માત્રામાં સ્ટોક છે
ખાનદેશમાં હજુ પણ ખેડૂતો પાસે આશરે એક લાખ ગાંસડી કપાસ ઉપલબ્ધ છે. આ સ્ટોક મુખ્યત્વે મોટા ખેડૂતો પાસે છે, જેમણે ભાવ વધવાની અપેક્ષાએ કપાસ રાખ્યો છે. ખાનદેશ જિનિંગ એસોસિએશનના ફાઉન્ડર પ્રેસિડેન્ટ પ્રદીપ જૈનના જણાવ્યા અનુસાર હાલની બજારની સ્થિતિને જોતા આ કપાસ આગામી સિઝનમાં જ બજારમાં આવે તેવી શક્યતા છે.
સરકારી કેન્દ્રોથી ખેડૂતોનું અંતર
સિઝનના અંતમાં મંડીઓમાં આવતા કપાસને ઘણીવાર સરકારી ખરીદ કેન્દ્રો પર ભેજ અથવા ગુણવત્તાના અભાવને કારણે નકારી કાઢવામાં આવે છે. જેના કારણે ખેડૂતો નિરાશ થઈને સરકારી કેન્દ્રોથી દૂર રહીને તેમની ઉપજ ઘરે રાખવાની ફરજ પડી રહી છે.
