અલ નિનો વચ્ચે કપાસના વાવેતરમાં વધારો થવાની અપેક્ષા; કાપડ ઉદ્યોગને કામચલાઉ રાહત
નવી દિલ્હી: અલ નિનોને કારણે સામાન્ય કરતા ઓછા વરસાદની સંભાવનાને ભારતીય કપાસ ક્ષેત્ર માટે સકારાત્મક સંકેત તરીકે જોવામાં આવી રહી છે. નિષ્ણાતો માને છે કે ઓછા વરસાદની સ્થિતિમાં, ખેડૂતો પાણી વધારે લેતા પાક કરતાં કપાસની ખેતીને પ્રાથમિકતા આપી શકે છે, જે વાવણીમાં પ્રારંભિક ખાધને ભરપાઈ કરી શકે છે.
કૃષિ મંત્રાલયના જણાવ્યા અનુસાર, 17 જુલાઈ સુધીમાં દેશભરમાં કપાસનું વાવેતર 92.53 લાખ હેક્ટરમાં થયું હતું, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળા દરમિયાન નોંધાયેલા 98.39 લાખ હેક્ટરની તુલનામાં 5.96% ઘટાડો દર્શાવે છે. મહારાષ્ટ્ર અને ગુજરાતમાં વાવણીમાં ઘટાડો થયો છે, જ્યારે તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશમાં વધારો જોવા મળ્યો છે.
કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (CCI) ના ચેરમેન અને મેનેજિંગ ડિરેક્ટર એલ.કે. ગુપ્તાએ જણાવ્યું હતું કે જો વરસાદ મર્યાદિત રહેશે, તો ખેડૂતો કપાસની ખેતી તરફ વધુ ઝુકાવ કરશે, કારણ કે પાક પ્રમાણમાં ઓછા પાણી સાથે પણ સારી ઉપજ આપી શકે છે. તેમણે વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો કે સ્થાનિક કાપડ ઉદ્યોગ માટે કાચા કપાસની ઉપલબ્ધતા પર્યાપ્ત રહેશે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે CCI ભાવ નિયંત્રણમાં રાખવા અને ખેડૂતોને વધુ સારું વળતર મળે તે સુનિશ્ચિત કરવા માટે મિલોને સીધા કપાસનો પુરવઠો પૂરો પાડવા માટે કામ કરી રહ્યું છે.
સરકારે ઓક્ટોબર 2026 સુધી કાચા કપાસ પરની આશરે 11% આયાત જકાત માફ કરી દીધી છે. આ પગલાથી નવા સ્થાનિક પાકના આગમન સુધી કાચા માલની ઉપલબ્ધતા સુનિશ્ચિત થશે અને કાપડ ઉત્પાદનો પરના ભાવ દબાણને ઓછું કરવામાં આવશે તેવી અપેક્ષા છે.
જોકે, ઉદ્યોગ નિષ્ણાતોએ વૈશ્વિક જોખમો અંગે સાવધાની રાખવાની સલાહ આપી છે. તિરુપુર નિકાસકારો એસોસિએશનના ભૂતપૂર્વ પ્રમુખ રાજા એમ. શનમુઘમના મતે, અલ નીનોની અસર ફક્ત ભારત પૂરતી મર્યાદિત નથી. જો મુખ્ય કપાસ ઉત્પાદક દેશોમાં ઉત્પાદન ઘટે છે, તો વૈશ્વિક પુરવઠો ખોરવાઈ શકે છે, જેના કારણે કાચા માલના ભાવમાં વધારો થઈ શકે છે. આવી સ્થિતિમાં, CCIનો બફર સ્ટોક અને સમયસર પુરવઠો ઉદ્યોગ માટે મહત્વપૂર્ણ સાબિત થશે. ડિરેક્ટોરેટ જનરલ ઓફ ફોરેન ટ્રેડ (DGFT) ના ડેટા અનુસાર, 2025-26 નાણાકીય વર્ષ (FY26) માં ભારતની કાચા કપાસની આયાત 54.9% વધીને $1.89 બિલિયન થઈ ગઈ, જ્યારે નિકાસ 33.9% ઘટીને $436.37 મિલિયન થઈ. સ્થાનિક બજારમાં પરિસ્થિતિ સ્થિર હોવા છતાં, વૈશ્વિક કપાસ પુરવઠા પર અલ નીનોની અસર જોવાનું મુખ્ય પરિબળ રહેશે.
